«

»

Bericht afdrukken

Suggestie: Dreams of nature: symbolisme van Van Gogh tot Kandinsky

Dreams of nature. Symbolisme van Van Gogh tot Kandinsky is de eerste tentoonstelling ooit die is gewijd aan het symbolistische landschap in Europa. Deze tentoonstelling in het Van Gogh Museum laat zien hoe landschappen van uiteenlopende schilders uit heel Europa eind 19e eeuw doordrongen zijn van symboliek en een emotie of gemoedstoestand weerspiegelen. Aan de hand van 70 poëtische en suggestieve schilderijen van de natuur door bekende en minder bekende kunstenaars wordt van 24 februari tot en met 17 juni 2012 een rijk overzicht gegeven van dit intrigerende, onderbelichte genre binnen het symbolisme.

Topwerken van Van Gogh, Kandinsky, Gauguin, Munch en Mondriaan zijn voor het eerst naast elkaar te zien. Het overgrote deel van de schilderijen is nog nooit eerder in Nederland tentoongesteld.

‘Landschappen van de ziel’
Het symbolisme is een toonaangevende stroming in de schilderkunst tussen circa 1880 en 1910 en behoort tot het verzamelgebied van het Van Gogh Museum. Hoewel het symbolisme vooral bekend staat om de psychisch geladen voorstellingen van de menselijke figuur, was ook het landschap een belangrijk onderwerp. In tegenstelling tot de impressionisten, die de waarneembare werkelijkheid schilderden, zochten de symbolisten in de natuur de expressie van hun eigen emoties, ideeën en dromen. In hun ‘landschappen van de ziel’ verbeeldden zij hun visie op de dood, oneindigheid en de kosmos, gevoelens van nationalisme of ideeën over de wetenschap en moderne tijd. 

Van voorlopers symbolisme tot pioniers van abstractie
Het Van Gogh Museum bezit werk van belangrijke symbolisten zoals Paul Gauguin en Odilon Redon en beheert de grootste collectie ter wereld van Vincent van Gogh, die vaak als vroege symbolist wordt beschouwd. Dreams of nature bestrijkt een breed gebied, van voorlopers van het symbolisme zoals Böcklin en Whistler, tot Mondriaan en Kandinsky als pioniers van de abstractie. Werken van beroemde schilders als Gauguin, Van Gogh en Munch worden gepresenteerd naast die van minder bekende, maar evenzeer fascinerende kunstenaars uit bijvoorbeeld Finland, Scandinavië en Oost-Europa.

De tentoonstelling bevat belangrijke bruiklenen uit musea en privécollecties, zoals Böcklins Het dodeneiland (Museum der bildenden Künste Leipzig), Gauguins Visioen van de preek (Scottish National Gallery, Edinburgh)Gallen-Kallela’s Het Keitele-meer (Lahti Art Museum, Viipuri Foundation) en MunchsMelancholie (Bergen Art Museum, Rasmus Meyer Collectie).

Dreams of Nature is samengesteld door gastconservatoren Rodolphe Rapetti en Richard Thomson, specialisten op het gebied van de landschapschilderkunst en het symbolisme.

Muziek bij de tentoonstelling
Het symbolisme kwam voort uit de filosofie en poëzie en was nauw verbonden met muziek. Zo liet Kandinsky zich inspireren door de muziek van Schönberg en schreef Rachmaninov een compositie bij Het dodeneiland van Böcklin. In de tentoonstelling kan de bezoeker deze kruisbestuiving tussen de verschillende kunstdisciplines zelf ervaren door muziek te beluisteren uit de tijd van het symbolisme. 

Thema’s
De tentoonstelling is ingedeeld in zes thema’s:

Oude en nieuwe paradijzen: kunstenaars als Böcklin, Von Stuck en Puvis de Chavannes lieten zich inspireren door de klassieke oudheid en mythologie. Anderen, zoals Signac en Gauguin, zochten het paradijs op ongerepte plekken, ver weg van de moderne maatschappij.

Natuur en suggestie: meer dan een getrouwe weergave van de werkelijkheid zijn de landschappen van symbolisten als Gallen-Kallela, Sohlberg en Hodler een reflectie van de gevoelens die de natuur opriep bij de kunstenaar.

Dromen en visioenen: Gauguin, Munch en Malczewski probeerden de poort naar het onderbewustzijn open te duwen en schilderden dromen en visioenen, de wereld achter de waarneembare werkelijkheid.

Stille steden: in de ogen van veel symbolistische kunstenaars was het moderne stadsleven bedreigend. Whistler, Hammershøi en Khnopff transformeerden de stad tot een mysterieus droomachtig landschap, ontsproten aan de herinnering en de verbeelding.

De kosmos: in hun landschappen verbeeldden schilders als Watts, Van Gogh en Willumsen ideeën over natuurkrachten, kosmische energie, de eeuwige cyclus van de seizoenen en de nietigheid van de mens tegenover de natuur.

Naar het mystieke: in hun zoektocht naar de manier om het hogere en het spirituele uit te drukken, legden veel kunstenaars verbanden tussen schilderkunst en muziek (Whistler, Signac, Ciurlionis) en werden de eerste stappen richting de abstractie gezet (Mondriaan en Kandinsky).

Catalogus
De catalogus Gedroomde landschappen. Symbolisme van Van Gogh tot Kandinsky, met bijdragen van Richard Thomson, Rodolphe Rapetti, Frances Fowle en Anna-Maria von Bonsdorff, presenteert een geheel nieuwe visie op de bijzondere werken van voorlopers van het symbolisme zoals Böcklin en Whistler tot Kandinsky en Mondriaan, die met hun variaties op landschappelijke thema’s de aanzet gaven tot hun latere, meer abstracte werk.

Zondaglezingen
Symbolistische landschappen staan ook centraal in de zondaglezingen die het Van Gogh Museum gratis voor zijn bezoekers organiseert. Op 26 februari verzorgt gastconservator Richard Thomson, Watson Gordon Professor of Fine Art, University of Edinburgh de eerste lezing: Europe 1900: New landscapes for changing times (Engels gesproken). Op 11 maart geeft Maarten van Buuren, hoogleraar Moderne Franse Letterkunde, Universiteit Utrecht een lezing over het symbolisme in de literatuur. Op 1 april belicht Frances Fowle, senior curator van de Scottisch National Gallery Edinburgh het onderwerp Symbolist landscapes and silent cities (Engels gesproken). Op 6 mei gaat hoofdconservator tentoonstellingen van het Van Gogh Museum Edwin Becker in op de link tussen schilderkunst en muziek, in de lezing Gedroomde landschappen en muziek, Van Debussy tot Schönberg.

Reizende tentoonstelling
De tentoonstelling wordt georganiseerd in samenwerking met The National Galleries of Scotland in Edinburgh, waar de tentoonstelling te zien is vanaf 14 juli t/m 14 oktober 2012, en Ateneum Art Museum, Finnish National Gallery in Helsinki (van 16 november 2012 t/m 17 februari 2013).

In Amsterdam is de tentoonstelling Dreams of nature mede mogelijk gemaakt door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en tot stand gekomen met steun van het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Permanente koppeling naar dit artikel: http://leukesuggesties.nl/suggestie-dreams-of-nature-symbolisme-van-van-gogh-tot-kandinsky/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.